BASF Professional & Specialty Solutions Greece
BASF Professional & Specialty Solutions Greece

Αντιμετώπιση των τρωκτικών.

Η καταπολέμηση των τρωκτικών αποτελεί ολοένα σημαντικότερη πρόκληση για πολλούς υπεύθυνους καταπολέμησης παρασίτων στο πλαίσιο της πίεσης που ασκούν αντικρουόμενα ζητήματα, όπως η διασφάλιση ποιότητας, η ασφάλεια των τροφίμων και των ζώων που δεν αποτελούν στόχο και η αντίσταση που οφείλεται στη συμπεριφορά και τη φυσιολογία των τρωκτικών.

Οι αυξανόμενες προκλήσεις.

Σύγχρονες απαιτήσεις όσον αφορά την καταπολέμηση.

Οι αρουραίοι και τα ποντίκια ανέκαθεν κατανάλωναν και μόλυναν τρόφιμα, μετέδιδαν ασθένειες και προκαλούσαν φθορές σε κτήρια και εξοπλισμό. Οι επιδρομές των τρωκτικών καταπολεμούνταν συνήθως όταν έφθαναν σε προβληματικά επίπεδα. Σήμερα, όμως, τα πρότυπα υγείας, υγιεινής και ασφάλειας καθιστούν όλο και πιο σημαντική την αποτελεσματική και επαληθεύσιμη καταπολέμηση των τρωκτικών όλο το χρόνο. Μάλιστα, όσον αφορά τη βιομηχανία τροφίμων, οι εγκαταστάσεις ενδέχεται να απορριφθούν κατά τις επιθεωρήσεις εάν βρεθεί έστω κι ένα νεκρό ποντίκι. Η ανάγκη για προφύλαξη ώστε να μην μολύνουμε τα τρόφιμα με τρωκτικοκτόνα, αλλά και για προστασία των ζώων που δεν αποτελούν στόχο περιορίζει ολοένα περισσότερο τον τρόπο και τα μέρη όπου μπορούν να χρησιμοποιούνται τρωκτικοκτόνα. Ως αποτέλεσμα, η τοποθέτηση δολωμάτων πρέπει να γίνεται με μεγαλύτερη προσοχή, καθώς τα τρωκτικοκτόνα πρέπει να χρησιμοποιούνται σε μικρότερες ποσότητες και σε όλο και πιο ασφαλή δοχεία δολωμάτων (π.χ. σταθμοί δόλωσης).

Αυξανόμενα προβλήματα όσον αφορά την καταπολέμηση.

Φαίνεται πως, στις μέρες μας, η καταπολέμηση των αρουραίων και των ποντικιών γίνεται δυσκολότερη σε πολλές περιπτώσεις, ακόμη και με σύγχρονα αντιπηκτικά δεύτερης γενιάς. Όσον αφορά τα ποντίκια, η αντοχή του οργανισμού τους δεν αποτελεί το γενικό πρόβλημα που προκαλείται με τα αντιπηκτικά πρώτης γενιάς, όπως η Βαρφαρίνη (warfarin). Όσον αφορά τους αρουραίους, υπάρχουν σαφή αποδεικτικά στοιχεία, σύμφωνα με τα οποία η μη ικανοποιητική καταπολέμηση οφείλεται στα χαμηλά επίπεδα κατανάλωσης δολωμάτων, ειδικά όπου υπάρχουν σχετικά άφθονες πηγές εναλλακτικής τροφής. Σε ό,τι αφορά τα ποντίκια των σπιτιών, στις αστικές περιοχές της Ευρώπης έχει παρατηρηθεί κάποια αντίσταση που οφείλεται στη συμπεριφορά, καθώς πληθυσμοί ποντικιών αρνούνται να καταναλώσουν δολώματα με βάση τα δημητριακά επειδή αδυνατούν να τα χωνέψουν. Γενικότερα όσον αφορά τα ποντίκια, το βασικό πρόβλημα είναι η μεγάλη έμφυτη επιφυλακτικότητα με την οποία αντιμετωπίζουν νέα και άγνωστα αντικείμενα – η νεοφοβία. Αυτό μπορεί να τα κάνει να καθυστερήσουν την κατανάλωση κάποιας νέας τροφής για 10 ημέρες ή περισσότερο και, ακόμη και τότε, να καταναλώσουν μικρές μόνο ποσότητες, μέχρις ότου σιγουρευτούν ότι είναι ασφαλής, ειδικά εάν η νέα τροφή εμφανίζεται σε ασυνήθιστο μέρος ή με ασυνήθιστο τρόπο και κάποιες εναλλακτικές τροφές είναι άμεσα διαθέσιμες. Εξάλλου, η υπερβολικά χαμηλή λήψη δολωμάτων έχει σχετιστεί με ποσοστά επιβίωσης που ξεπερνούν το 50% σε ορισμένους πληθυσμούς αρουραίων των υπονόμων, για τους οποίους καταβλήθηκαν προσπάθειες εξολόθρευσης τα τελευταία χρόνια. Δεδομένου ότι οκτώ νέοι αρουραίοι γεννιούνται κάθε 3-4 εβδομάδες υπό ευνοϊκές συνθήκες, ποσοστά επιβίωσης μόλις 20% επιτρέπουν σε πληθυσμούς για τους οποίους έχουν καταβληθεί προσπάθειες εξολόθρευσης να αναπληρώσουν τις απώλειες μέσα σε περίπου ένα μήνα, γεγονός που δείχνει το μέγεθος του προβλήματος.


Παρατεταμένες περίοδοι καταπολέμησης.

Υπό αυτές τις συνθήκες, δεν προκαλεί έκπληξη το γεγονός ότι σήμερα ορισμένα δολώματα για αρουραίους πρέπει να τοποθετούνται και να διατηρούνται επί τόπου για περισσότερο από πέντε εβδομάδες, προκειμένου να επιτευχθεί αποτελεσματική καταπολέμηση. Εκτός από το γεγονός ότι παρατείνεται η περίοδος κατά την οποία η μονάδα υφίσταται φθορές και μολύνσεις λόγω των αρουραίων, η τοποθέτηση δολωμάτων για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα αυξάνει τους πιθανούς κινδύνους για τα κατοικίδια και τα υπόλοιπα ζώα που δεν αποτελούν στόχο. Τα παρατεταμένα, λιγότερο εντατικά προγράμματα καταπολέμησης ενδέχεται επίσης να αυξήσουν τις πιθανότητες να μην διατίθενται καθημερινά επαρκείς ποσότητες δολώματος, ώστε να διασφαλίζεται ότι ολόκληρος ο πληθυσμός θα καταναλώσει μια θανατηφόρα δόση τρωκτικοκτόνου. Πρόκειται για σημαντικό κίνδυνο σε περίπτωση που ο τακτικός έλεγχος και η προσθήκη δολώματος στα σημεία τοποθέτησης δολωμάτων δεν γίνονται με την απαιτούμενη προσοχή, ενώ αυξάνονται τυχόν προβλήματα σε επίπεδο επιλογής λόγω της αντοχής του οργανισμού των ποντικιών και της αντίστασης από πλευράς συμπεριφοράς.

Κατανοώντας τη συμπεριφορά των αρουραίων

Οι σημαντικότερες πτυχές της συμπεριφοράς των αρουραίων που πρέπει να λαμβάνονται υπ’ όψιν κατά το σχεδιασμό και τη διαχείριση των αποδοτικότερων προγραμμάτων καταπολέμησης είναι:

Ετήσια δραστηριότητα.

Η καταπολέμηση των τρωκτικών αποτελεί ολοένα σημαντικότερη πρόκληση για πολλούς υπεύθυνους καταπολέμησης παρασίτων στο πλαίσιο της πίεσης που ασκούν αντικρουόμενα ζητήματα, όπως η διασφάλιση ποιότητας, η ασφάλεια των τροφίμων και των ζώων που δεν αποτελούν στόχο και η αντίσταση που οφείλεται στη συμπεριφορά και τη φυσιολογία των τρωκτικών.

Η νυχτερινή λήψη τροφής.

Οι αρουραίοι τρέφονται σχεδόν αποκλειστικά τη νύχτα, εκτός εάν αντιμετωπίζουν μεγάλο πρόβλημα συνωστισμού ή ενοχληθούν, ενώ κατά τη διάρκεια της ημέρας κρύβονται σε οικογενειακές φωλιές. Αυτό σημαίνει ότι ο άνθρωπος βλέπει μόνο ελάχιστο μέρος του πληθυσμού, με αποτέλεσμα να υποτιμάται εύκολα το μέγεθος των επιδρομών, καθώς και η ποσότητα τρωκτικοκτόνου και ο αριθμός των δολωμάτων που απαιτούνται για την πλήρη καταπολέμηση.

Η νεοφοβία.

Ως στρατηγική επιβίωσης, οι αρουραίοι αντιμετωπίζουν με μεγάλη επιφυλακτικότητα άγνωστα αντικείμενα, κάθε ανθρώπινη και ζωική δραστηριότητα, καθώς και τη διαμονή σε ανοιχτούς χώρους. Αυτό σημαίνει ότι είναι πολύ προσεκτικοί μπροστά σε νέα δοχεία δολωμάτων και τρόφιμα, αποφεύγοντάς τα στην αρχή και καταναλώνοντας μόνο μικρές ποσότητες μέχρι να σιγουρευτούν ότι είναι ασφαλή.

Το ένστικτο αναζήτησης τροφής.

Με την έμφυτη επιφυλακτικότητά τους, οι αρουραίοι φαίνεται να προτιμούν τρόφιμα που αποτελούνται από διάφορες όψεις, υφές, γεύσεις και οσμές. Η οξυμένη αίσθηση της όσφρησής τους μπορεί να τους κάνει να είναι ιδιαίτερα προσεκτικοί απέναντι σε τρόφιμα με δυνατές οσμές. Αυτό μπορεί να περιορίσει την ελκυστικότητα και την κατανάλωση δολωμάτων με ομοιόμορφη σύνθεση, ειδικά εάν έχουν μία και μόνο δυνατή οσμή και αν άλλες πηγές τροφής είναι άμεσα διαθέσιμες.

Τακτικές συνήθειες

Οι αρουραίοι είναι πλάσματα με συνήθειες, τα οποία τρέφονται σε δύο ή τρία οικεία σημεία και χρησιμοποιούν καθιερωμένες, καλά προστατευμένες διαδρομές για να μετακινούνται από τις φωλιές τους (οι οποίες βρίσκονται συνήθως σε ανώμαλο έδαφος) στα σημεία λήψης τροφής μέσα και γύρω από κτήρια.
Αυτό σημαίνει ότι αφήνουν πίσω τους εμφανή σημάδια δραστηριότητας κατά μήκος διαδρομών που εντοπίζονται σχετικά εύκολα και αποτελούν ιδανικά σημεία τοποθέτησης δολωμάτων.

Κατανοώντας τη συμπεριφορά των ποντικιών

Τα ποντίκια μοιάζουν με τους αρουραίους σε πολλά στοιχεία της καθημερινής, εποχιακής και ετήσιας συμπεριφοράς τους:

  • ζουν σε οικογενειακές ομάδες,
  • τρέφονται σχεδόν αποκλειστικά τη νύχτα και προσπαθούν συνέχεια να είναι καλυμμένα και κρυμμένα.

Ωστόσο, ζουν σχεδόν αποκλειστικά σε εσωτερικούς χώρους και είναι εμφανώς πιο περίεργα από τους αρουραίους, αφού εξετάζουν στην ουσία νέα αντικείμενα, αντί να τα αποφεύγουν.

Παρόλο που αυτό μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο μόλυνσης αποθηκευμένων προϊόντων με τρωκτικοκτόνα, μας επιτρέπει να χρησιμοποιήσουμε πολύ καλύτερα ασφαλή δοχεία δολωμάτων, τα οποία σπάνια προκαλούν νεοφοβική αντίδραση.

Επιπλέον, τα ποντίκια τρέφονται ακανόνιστα και σποραδικά, αφού μετακινούνται γρήγορα ανάμεσα σε 20 ή περισσότερα διαφορετικά σημεία λήψης τροφής κάθε νύχτα και σε κάθε σημείο καταναλώνουν μικρές μόνο ποσότητες φαγητού.

Αυτή η μέθοδος είναι εξίσου αποτελεσματική με τη νεοφοβία των αρουραίων ώστε να διασφαλίζουν ότι δεν θα καταναλώσουν μεγάλες ποσότητες από οποιαδήποτε τροφή προτού τη θεωρήσουν ασφαλή.

Η επιτυχία της καταπολέμησης των ποντικιών με τρωκτικοκτόνα εξαρτάται περισσότερο από το εάν το δόλωμα θα καταφέρει να κάνει το ζώο να συνεχίσει να τρέφεται παρά από το εάν το ποντίκι θα ξεπεράσει οποιαδήποτε αρχική επιφυλακτικότητα.

ΕΠΑΝΩ